| چارچوبی چندلایه برای حکمرانی داده در زیستبومهای دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی |
| کد مقاله : 1046-DATAGOV2024 |
| نویسندگان |
|
جواد رحیمی * مشاور تایید صلاحیت شده سازمان نظام صنفی رایانه ای تهران |
| چکیده مقاله |
| رشد زیستبومهای دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی، داده را به یکی از اصلیترین منابع خلق ارزش و در عین حال به یکی از پیچیدهترین موضوعات حکمرانی تبدیل کرده است. در این زیستبومها، دادهها توسط بازیگران متعدد و در بسترهای فناورانه ناهمگن تولید، تبادل و بازاستفاده میشوند؛ وضعیتی که چارچوبهای سنتی و سازمانمحور حکمرانی داده را با محدودیتهای جدی مواجه میسازد. هدف این مقاله، ارائه چارچوبی تحلیلی برای تبیین حکمرانی داده در زیستبومهای دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی است که بتواند پیچیدگی چندبازیگری و چندسطحی این فضا را بهصورت منسجم در نظر بگیرد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از مرور ساختاریافته ادبیات و تحلیل مفهومی پژوهشهای مرتبط با حکمرانی داده، زیستبومهای دیجیتال و حکمرانی هوش مصنوعی انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که چالشهای حکمرانی داده در زیستبومهای دیجیتال عمدتاً ناشی از همزمانی منطقهای متفاوت تصمیمگیری در سطوح فنی، حقوقی، نهادی و راهبردی است. بر این اساس، مقاله یک چارچوب مفهومی چندلایه ارائه میدهد که داده و هوش مصنوعی را بهعنوان داراییهای مشترک زیستبومی در مرکز تحلیل قرار داده و تعامل میان سطوح مختلف حکمرانی را تبیین میکند. این چارچوب میتواند بهعنوان لنزی تحلیلی برای بررسی، مقایسه و طراحی رویکردهای حکمرانی داده در زیستبومهای دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد و مبنایی برای پژوهشهای تجربی آتی فراهم سازد. |
| کلیدواژه ها |
| حکمرانی داده، زیستبومهای دیجیتال، هوش مصنوعی، حکمرانی چندلایه، نوآوری باز |
| وضعیت: پذیرفته شده |
